Pedro Pedro

Als opgeleid coach, heb ik in 2011 KickStart opgericht omdat ik zag dat heel veel mensen worstelden met hun studie- en beroepskeuze, terwijl dit ook een leuk en leerzaam traject kan zijn. Ik geloof erin dat als mensen zichzelf beter leren kennen, zij betere keuzes kunnen maken. Mijn passie is dan ook om dagelijks mensen inzicht te geven in wie ze zijn, wat ze kunnen en wat hen drijft, om daar vervolgens de juiste studie of beroep aan te koppelen.

Nog een hele carrière voor de boeg en nu al opgebrand …

30 januari 2019

Kickstart-burn-out

Een groot deel van de Nederlandse jongeren heeft last van stress en burn-outklachten, zo blijkt keer op keer uit verschillende onderzoeken. Het percentage is nog nooit zo hoog geweest. Hoe komt dat? En wat kun je doen om te voorkomen dat het jou ook gebeurt? We spraken erover met GZ-psycholoog Carlijn Maassen.

‘De meeste mensen die met stress- en burn-outklachten bij mij komen, zijn rond de dertig jaar,’ zegt Carlijn. ‘Veel millennials zijn heel erg bezig met wat ze willen in het leven en hoe ze dat allemaal willen doen. Werk, relatie, wel of geen kinderen, wel of niet een huis kopen, en waar moet dat huis dan staan … Ze moeten veel ballen in de lucht houden en hebben van alles om over na te denken. Dat kan voor veel stress zorgen.’

Kort lontje

Een veel voorkomende klacht bij stress en burn-out is prikkelbaarheid, een kort lontje. Carlijn: ‘Mensen zeggen: “Ik vind het vreselijk, want zo ben ik helemaal niet.” Mensen kunnen last hebben van slapeloosheid, zich depressief voelen of paniekaanvallen krijgen. Ook op het werk kunnen allerlei problemen ontstaan. Ze kunnen zich bijvoorbeeld niet goed meer concentreren. Ze maken fouten en zijn verschrikkelijk moe. Alles is hen te veel.’

Allerlei facetten

Hoe komt het dat zoveel jonge mensen tegenwoordig last hebben van deze klachten? Volgens Carlijn zijn er verschillende oorzaken. ‘Aan de ene kant speelt iemands karakter een rol. De ene persoon is nu eenmaal gevoeliger voor stress dan de ander. Maar er komt ook een stuk opvoeding en een stuk sociale omgeving bij kijken. Al die facetten spelen mee.’

Cito-toetsen voor kleuters

Daar komt bij dat de wereld van nu sterk is veranderd, benadrukt Carlijn. ‘Zo hadden we vroeger grote gezinnen, met soms wel tien of meer kinderen. Ouders maakten zich niet zo druk om hen. Tegenwoordig hebben we maar een of twee kinderen en die “moeten” het wel goed doen. Daardoor wordt de druk soms wel heel groot. Bovendien moeten kinderen op steeds jongere leeftijd presteren. Kleuters van vier krijgen tegenwoordig op school al Cito-toetsen. Ik was op die leeftijd nog gewoon lekker aan het spelen in de poppenhoek.’

Ontwikkelen

Ook qua werk is er de laatste decennia natuurlijk veel veranderd. ‘Vroeger werkte je vaak je hele leven bij één werkgever, dat voelde heel veilig. Nu vinden we allemaal dat we onszelf zoveel mogelijk moeten ontwikkelen. En onze omgeving doet daar graag aan mee. Als ik langer dan vijf jaar ergens werk, beginnen mijn vriendinnen al te vragen of het niet eens tijd wordt voor een nieuwe baan.’

Extra druk

En dan zijn er nog de sociale media die voor extra druk zorgen en waar alles er altijd perfect uitziet. Carlijn: ‘Niemand zet op Facebook dat hij aan het twijfelen is over zijn werk. Maar als iemand een nieuw contract heeft getekend, dan wordt dat breed uitgemeten. We vinden het moeilijk om twijfels en falen met elkaar te delen, waardoor we er misschien wel langer mee blijven zitten dan nodig.’

Nooit gedacht

Het leven is dus drastisch veranderd, daar kunnen we niet zo heel veel aan doen. Maar hoe voorkom je een burn-out, waar moet je alert op zijn? Carlijn: ‘Dat is best een lastige vraag. Veel mensen met een burn-out zeggen: “Ik had nooit gedacht dat dit mij zou overkomen.” Maar als ze terugkijken, dan zien ze wel een patroon. Het probleem is dat we eigenlijk allemaal wel weten wat goed voor ons is – voor de een is dat een uurtje sporten, voor de ander een avondje lui op de bank – maar dat je dit makkelijk vergeet als de stress toeneemt. Als je het bijvoorbeeld heel druk hebt op het werk, is je reactie automatisch dat je meer gaat werken. Het gezonde gedrag stel je uit. Je denkt: Sporten doe ik morgen wel weer, nu moet ik eerst die deadline halen. Vaak zie je dat zo’n patroon er langzaam insluipt. Je gaat maar door, zonder tijd te nemen om op te laden.’

Overlevingsreactie

Stress is eigenlijk een natuurlijk en gezond proces, zegt Carlijn. ‘Wanneer onze voorouders een beer tegenkwamen, zorgde de stress voor een gezonde overlevingsreactie. Bij stress treedt er namelijk een automatisch proces in werking: je lichaam zet zich in spierspanning om in actie te komen. Vroeger duurde zo’n stressmoment maar kort. Tegenwoordig worden we echter de hele tijd blootgesteld aan stresssignalen. Elk mailtje, elk bliepje van je telefoon leidt tot een reactie. We zijn continu alert en gespannen. En daardoor voelen we niet dat het niet goed met ons gaat. Totdat we echt uitvalverschijnselen krijgen.’

Evenwicht

Wil je in balans blijven, dan moet je zorgen voor evenwicht tussen inspanning en ontspanning. En tussen mentaal en fysiek bezig zijn. ‘Het is goed om af en toe bewust de tijd te nemen om je te ontspannen en je meer bewust te worden van waar je staat. Dat kan bijvoorbeeld met yoga of mindfulness’, zegt Carlijn. ‘Maar je kunt het ook wat rationeler aanpakken. Bijvoorbeeld door met jezelf af te spreken dat je elke maandag-, woensdag- en vrijdagavond heel bewust je laptop uitzet en die avonden te ontspannen met een boek, door te sporten of iets sociaals te doen. Zorg voor evenwicht, dat is het belangrijkste advies. Wat ook belangrijk is, is dat je keuzes gaat maken. Wat wil je met je werk, je studie en privé leven. Maak een keuze die bij je past, dat geeft rust.’